Optymalizacja składu mikroflory przewodu pokarmowego, szczególnie w okresie odchowu prosiąt, w połączeniu z właściwymi warunkami środowiskowymi i żywieniowymi wydaje się być najważniejszym czynnikiem zapobiegania biegunkom i ich negatywnym skutkom dla zdrowia i produkcyjności zwierząt. W związku z powyższym, w wielu krajach zintensyfikowano badania nad poszukiwaniem naturalnych, efektywnych i bezpiecznych dodatków paszowych, które mogłyby zastąpić stosowane dotychczas antybiotyki paszowe.
Od tego, czym zostaną zastąpione antybiotyki, zależeć będzie bowiem użytkowość zwierząt, opłacalność produkcji, nieszkodliwość produktu dla konsumentów i środowiska. Spośród kilkunastu potencjalnych zamienników antybiotyków duże zainteresowanie wzbudzają probiotyki, prebiotyki, zakwaszacze i zioła jako stymulatory kondycji zdrowotnej oraz produkcyjności świń.
Probiotyki są to preparaty zawierające żywe i/lub martwe mikroorganizmy, jak również wytwarzane przez nie metabolity, które przyczyniają się do stabilizacji równowagi populacji mikroorganizmów i aktywności enzymatycznej w przewodzie pokarmowym, wywierając tym samym dodatni wpływ na wzrost i rozwój zwierząt. W skład preparatu probiotycznego może wchodzić odpowiednio wyselekcjonowany pojedynczy, naturalny szczep bakterii jelitowych lub mieszanina mikroorganizmów oraz ich metabolitów.
Do produkcji probiotyków wykorzystuje się następujące rodzaje bakterii kwasu mlekowego:

Wykorzystywane są także niektóre gatunki drożdży – Saccharomyces cerevisiae, Saccharomyces boulardi lub grzybnia pleśni i Aspergillus oryzae i Aspergillus niger. Preparaty probiotyczne dodatkowo mogą być wzbogacane pierwiastkami (Fe, Cu, Co), witaminami (A, E, D3, B12) i immunoglobulinami siarkowymi.
Probiotyki dla trzody chlewnej sporządza się z mikroorganizmów izolowanych ze światła przewodu pokarmowego świń. Głównym zadaniem bakterii zawartych w preparatach probiotycznych jest utrzymywanie jakościowej równowagi mikrobiologicznej w przewodzie pokarmowym, poprzez obniżanie pH treści jelitowej i niedopuszczanie w ten sposób do rozwoju patogennej mikroflory.
Preparaty probiotyczne stosowane jako dodatki do pasz muszą być odporne na działanie temperatury, ciśnienia, wody, metali ciężkich, zarówno podczas obróbki, jak i przechowywania. Czas ich aktywności nie może być krótszy niż 4 miesiące, często więc stosuje się zabiegi przedłużające aktywność bakterii, np. otoczkowanie. Probiotyki są rejestrowane na okres 1 roku, z uwagi na możliwość modyfikacji mechanizmu działania niektórych szczepów bakterii w zależności od okresu stosowania i warunków środowiska.
Preparaty probiotyczne są dostępne w postaci proszku, zawiesiny, żelu, granulatu lub pasty, a ich ilość w dawce i forma podawania zależą od wieku zwierzęcia. Prosiętom można podać doustnie jedną dawkę probiotyku w dniu urodzenia, aby uniemożliwić zasiedlenie przewodu pokarmowego przez bakterie patogenne, a po przejściu zwierząt na pokarm stały - jako dodatek w mieszankach paszowych. W ostatnich latach wykazano przydatność stosowania probiotyków w żywieniu prosiąt, jakkolwiek ze zmiennym skutkiem, zwłaszcza w odniesieniu do tak ważnych wskaźników produkcyjnych, jak tempo wzrostu czy wykorzystanie paszy.
Najczęściej notowanym efektem jest spadek zachorowalności na biegunkę i skrócenie czasu jej trwania oraz ograniczenie śmiertelności prosiąt. To działanie profilaktyczne w dużej mierze zależy od rodzaju i ilości użytych szczepów bakterii kwasu mlekowego, ich dawki, sposobu i okresu podawania prosiętom, stanu zdrowia, a także warunków sanitarnych panujących w chlewni. Innym obserwowanym efektem jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia choroby obrzękowej u prosiąt odsadzonych.
W odniesieniu do cech produkcyjnych stwierdzano często wyższe przyrosty masy ciała i lepsze wykorzystanie paszy u prosiąt żywionych mieszanką paszową z dodatkiem probiotyków. Analiza wyników wielu doświadczeń żywieniowych, w których podawano prosiętom i warchlakom różne preparaty probiotyczne wykazała, że zmiany w zakresie przyrostów dziennych wahały się od -8% do +24%, dziennego spożycia paszy od -9% do +26%, a wykorzystania paszy na przyrost 1 kg masy ciała od -7% do +3%.
Probiotyki można stosować nie tylko profilaktycznie, ale także u osobników chorych i leczonych antybiotykami oraz chemioterapeutykami, gdyż przywracając równowagę naturalnej mikroflorze jelitowej przyspieszają one rekonwalescencję zwierząt. Mechanizm oddziaływania probiotyków na ustrój zwierzęcia, a przede wszystkim na jego przewód pokarmowy jest złożony, wielokierunkowy i nie w pełni poznany.
Reasumując, należy stwierdzić, że w celu pełnego wyjaśnienia sposobu oddziaływania probiotyków na organizm świni niezbędne jest prowadzenie dalszych badań nad poszukiwaniem mikroorganizmów o doskonalszych cechach probiotycznych, co może mieć duże znaczenie dla opracowania nowych zasad profilaktyki schorzeń jelitowych w odchowie prosiąt bez antybiotykowych stymulatorów wzrostu. www.agronews.com.pl