|
Nadziewanie to jeden z najważniejszych etapów w produkcji wędlin, którego głównym celem jest nadanie masie mięsnej odpowiedniego kształtu. Cecha ta jest bardzo ważna z marketingowego punktu widzenia, gdzie klient mając do wyboru produkty o identycznym składzie surowcowym, lecz innym kształcie wybiera te, które „wpadają w oko”
W procesie nadziewania wykorzystuje się maszyny, tzw. nadziewarki, których rolą jest napełnianie farszem osłonek lub innych opakowań. Składają się one z takich elementów jak: zbiornika załadowczego, urządzenia tłoczącego, urządzenia odprowadzającego farsz, przyrządów i mechanizmów pomocniczych oraz mechanizmu do dozowania farszu i nadziewania osłonek . Nadziewarki wykorzystywane w zakładach mięsnych powinny spełniać następujące funkcje: • nie powinny naruszać struktury i konsystencji wsadu nadziewarki, • zabezpieczać produkt przed zanieczyszczeniami, • chronić produkt przed dostępem tlenu, • posiadać możliwość regulacji prędkości nadziewania, • mieć możliwość ustawienia odpowiedniej wielkości dozowania farszu, • mieć możliwość w miarę szybkiego montażu i demontażu, • umożliwiać łatwy załadunek farszu, • spełniać wymogi sanitarne i być zautomatyzowane. Najczęstszy podział nadziewarek to ten ze względu na zasadę działania urządzenia tłoczącego. W grupie tej wyróżnia się 4 podstawowe typy nadziewarek:
   
• Tłokowe – cechują się cykliczną pracą, która polega na tym, iż w momencie napełniania cylindra masą mięsną, tłok doprowadzający farsz do osłonki musi zostać cofnięty, co powoduje okresowe wstrzymanie produkcji. • Łopatkowe – wykorzystuje się je do napełniania osłonek farszem o różnym stopniu rozdrobnienia i różnej konsystencji. Znalazły zastosowanie w produkcji kiełbas średnio- i grubo rozdrobnionych.
• Ślimakowe – stosowane najczęściej do produkcji kiełbas drobno rozdrobnionych i homogenizowanych. Ich mechanizm działania opiera się na wykorzystaniu przeciwbieżnie poruszających się przenośników ślimakowych, których skok zmniejsza się w kierunku gardzieli leja podającego farsz do osłonki.
• Zębate – przenoszą farsz za pomocą zębów bezpośrednio stykających się z nim, co bardzo często może powodować miażdżenie kawałków mięsa i w efekcie znaczące zmiany struktury farszu .
W ostatnim czasie na rynku pojawiły się innowacyjne urządzenia, a nawet systemy nadziewające. Ogromną popularnością cieszą się nadziewarki próżniowe i wilko-nadziewarki. Te pierwsze umożliwiają usunięcie powietrza z farszu, łatwy załadunek masy mięsnej oraz ustawienie wielkości dozowania porcji . Stosuje się je w celu uzyskania wędlin bez pęcherzy powietrznych i porów, gdyż nawet niewielkie pęcherzyki mogą negatywnie wpływać na barwę, trwałość i smak wyrobów . Wilko-nadziewarka to połączenie funkcji rozdrabniania w wilku, tłoczenia wymieszanego farszu i napełniania osłonek w nadziewarce. W urządzeniu tym wykorzystuje się technikę cięcia w wilku oraz metodę podawania masy mięsnej przez zespół ślimakowy nadziewarki. Wilko-nadziewarki umożliwiają zmniejszenie stopnia obciążenia farszu podczas nadziewania, do którego często dochodzi przy stosowaniu innych typów nadziewarek. Proces produkcji kiełbas z wykorzystaniem tych urządzeń różni się od tradycyjnego tym, że surowiec jest tylko wstępnie rozdrabniany w wilku lub kutrze, a następnie mieszany z przyprawami i dodatkami. Uzyskany farsz podawany jest do wilko-nadziewarki, w której następuje jego rozdrobnienie do wymaganego stopnia. Otrzymane w ten sposób produkty charakteryzują się odpowiednią, jednorodną strukturą i równomiernym rozłożeniem surowców w produkcie końcowym. Ciekawym rozwiązaniem okazała się nadziewarka do szynek HVF 670 firmy Handtmann. Jej zaletą jest możliwość produkcji i porcjowania szynek z całych anatomicznych mięśni. Nie jest przy tym wymagana żadna przystawka porcjująca, gdyż nadziewarka ta nie tylko nadziewa lecz także porcjuje. Taki system wpływa na wysoką wydajność produkcji, dokładne porcjowanie, zachowanie struktury oraz niewielką ilość nacięć mięśni. Innym rozwiązaniem nadziewarek jest zestaw do koekstruzji ConPro System wyprodukowany przez firmę Handtmann. W systemie tym wykorzystuje się koekstruzję z zastosowaniem dwóch nadziewarek oraz specjalnie stworzoną głowicę do koekstruzji. Jedna nadziewarka służy do podawania farszu, druga zaś podaje specjalną masę żelową (z alg morskich), z której tworzy się osłonka. Masy tłoczone są przez głowicę do koekstruzji w ten sposób, że farsz w formie batonu otaczany jest warstwą żelową, tzw. VegaCasing. Kolejnym etapem jest przejście przez szynę z roztworem soli, która to utwardza osłonkę. Następnie taśma transportowa doprowadza farsz do jednostki odcinająco-formującej, uzyskując jednakowe porcje. Dalej odwiesza się je na odwieszarce i poddaje obróbce termicznej w komorach wędzarniczo-parzelniczych. ConPro System sprawdza się przede wszystkim w produkcji kiełbasy białej surowej czy kabanosów. Inny zespół do koekstruzji proponuje firma Vemag. Składa się on także z dwóch nadziewarek próżniowych, które służą do porcjowania masy mięsnej oraz otaczającego nadzienie „płaszcza”. Zestaw ten znalazł zastosowanie do otrzymywania produktów nadziewanych m.in. pasztetów z nadzieniem, „zawijasów” z sosem, rolad i krokietów. Do produkcji tak szerokiego asortymentu wyrobów firma Vemag zaproponowała 4 systemy do koekstruzji o nazwie KOEX .
Maciej Borzyszkowski
|